گالری

پیوندها


پایان نامه ها

بررسی مقایسه ای دیدگاه ها و دستاوردهای تقریبی سید جمال الدین اسدآبادی و آیت الله خامنه ای

محقق: ناصر محرمی

راهنما: دکتر صاحبی

مشاور: دکتر حمید رضا شریعتمداری

دانشگاه: ادیان و مذاهب

سال: 1390

واژگان کلیدی: تقریب ،اتحاد،وحدت،امت واحده

چکیده:

در مطالعه و بررسی نظرات و دست­آوردهای تقریبی سیدجمال الدین اسدآبادی با آیت الله خامنه­ای و نحوه مواجهه­ی هر دو بزرگوار به امرتقریب مذاهب و وحدت امت اسلامی در می­یابیم که رویکرد کلی ایشان به این مساله مثبت بوده و هر دو بزرگوار در صف موافقان این جریان قرار گرفته و به لحاظ  نظری از داعیان تقریب و وحدت می باشند ولی در عرصه عمل و در مواجه با شرایط محیطی و ملاحظه ی اقتضائات زمانی، ناگزیر به نحوی متفاوت از یکدیگر به این موضوع پرداخته اند، بصورتی که تقدم عمل اتحادی سید جمال الدین به فعالیت­های تقریبی­اش مشهود است، ضمن اینکه افکار و فعالیت­های تقریبی او، عمده بدون اشاره به عنوان «تقریب­مذاهب» بوده و صرفاً ماهیت تقریبی دارد در حالی که آیت الله خامنه ای با برخورداری از شرایط و امکانات موجود، رسیدن به وحدت پایدار را از گذرگاه تقریب مذاهب پی­گیری نموده و در هردو عرصه نظرپردازی و فعالیت نموده اند.

 تقریب و وحدت منظور نظر هردو سید بزرگوار، نه توحید مذاهب و نه الغای آن و نه کوتاه آمدن از اصول و دست­کشیدن از مذهب خود و گرویدن به مذهب مقابل است، بلکه تکیه بر اشتراکات موجود و توسعه آن، ایجاد تفاهم و حل­وفصل اختلافات در عرصه­های علمی و کم­رنگ کردن آن ، معذورداشتن هم در اختلافات باقیمانده وایجاد الفت، برادری و اتخاذ موضع واحد در مقابل دشمن مشترک است که این امر در جهت نجات از فقر، سقوط، ذلت وعقب ماندگی ملل مسلمان و دست­یابی به امت­واحده، حاکمیت دین اسلام و قرآن و آماده شدن زیرساخت­های سیرالی الله و طی مدارج کمال آدمی است .

 رویکرد هر دو بزرگوار به این جریان نه در پی مصلحت و به شکل موقت، که در پی عمل به تکلیف الهی و دستور قرآنی و متکی بر براهین عقلی است و از نگاه ایشان تقریب و وحدت گرچه ابزار حصول اهداف بلندی چون تشکیل امت واحده و حاکمیت قرآن در جوامع اسلامی است اما فی­نفسه موضوعیّت داشته و یکی از اهداف استراتژیک اسلامی محسوب می­گردد.

محورها، عوامل، موانع و راهکارهای تقریب و وحدت منعکس در آثار ایشان در برخی موارد مشترک و گاه آیت الله خامنه­ای به مواردی متفاوت و خاص از جمله به وجود مقدس پیامبر اکرم (ص)، امیرالمومنین علی (ع)و تبعیت از اهل بیت پیامبر (ص) به عنوان عوامل و محورهای وحدت­زا وهمچنین به  مرجعیت دینی اهل بیت و تقریب مذاهب اسلامی به عنوان راهکارهای اتحاد و وحدت اشاره دارند. البته هر دو بزرگوار در زمینه اهل ایمان و نجات بودن پیروان مذاهب اسلامی دیدگاهی نزدیک به هم ولی متفاوت از نظرات رایج علمای شیعه دارند.

سید جمال الدین علی رغم دست آوردهای تقریبی و وحدتی قابل توجه متاسفانه بنا به دشمنی ­و توطئه همه جانبه اغیار، موفقیت چندانی در طرح اتحاد اسلامی خود نداشته است، اما آیت الله خامنه ای با نظربه شرایط ویژه موجود و اتخاذ تدابیر هوشمندانه و جمعی کردن  فعالیت­ها  از حالت انفرادی، توانسته اند در نهادینه کردن امر تقریب گام های موثری بردارند، بصورتی که از این رهگذر دست­آوردهای  قابل توجه دیگری  نیز، حاصل گشته است.